1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt op Platt“, Teil 22: Zungschtippe, Bonneschtäcke, Bessemsrießer un Earzrießer

Kostenpflichtiger Inhalt: „Jäng jätt op Platt“, Teil 22 : Zungschtippe, Bonneschtäcke, Bessemsrießer un Earzrießer

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. In dieser Folge erzählt Ernst Gombert von Zaunpfählen, Bohnenstangen, Besenreiser und Rankhilfen für Erbsen.

Eh icsrdehlrreKhba eawaß jo ssreu Beühcs un äDenn ent use vlel treoZa avh mh.öB tE tetj dah noch e,eEsch erkeB un alsng ed ceohrStss möhr.noAhb pphömbOts ejdtde azrw hor, vraev äjwe ärdr tlähK than die rmre cwsihnen ored jrha eennk hrEradcr. Datt olHzo vha näed hBmö atnh ide Lcük he em Dpor reemm frr rjdntietje jutcre.hb

Dei seBhüc he mem Dpor rwede srichicths userj un nnäw eid ejehmaeu ,hurew rreöfj neormn asAt un rnre ehcäTcksr,s adh jovet hcbsastich levl otB.lnghazr seUrs edmm hlBragnzot taht eh senu oBmh ervva hro honc vlle thsÄ udn eei.srR iDe hewru bonebe pepörH wproeej nu adh ehte,jrt eDi ngif anlg hsÄt mtot lvel Rseier rahd rwroe ed eziarerErs.

Un twta ad rheicvvse bä,flf urhw las thccehsoAs eujtrc.bh nU da vetoj onhc de rriesee seeBs;me die ehurw ahv keeesrirreB tj.amhe edreJed hBru htat mem lahlStc memer eh arap av dnäen bssmeReereeise scohtn orh frr ed Fletat eusr ehz äekhr nu ied shcoe mennno oJrh tetn hime shu nigf s.su ttWa rmr ohr tjto ctsvhrrho t;onkn dei amhat lcinshäm enkne h!nre

ssU shEozcleeho tmeaa seh adh onhc ucsZen,ppigth ide eelhht tet s.ägntl nU he dnnee scöBeih emm bhKcealrhrserid ermme hod ttvoej ohr dhu adbl mrre äb.nhöemnD faA un ozh tashe eid lädre cLük ohr rüPsse Bömh hr.ado iDe swjueßsaae ennäD weuhr uemaeehjm un dha monm rwjäkeSe rb,tha hwo eid ahd zhe zBoowhl mem ddJaer reztae escjnehedd .uehrw

rrV ide oni aeDrahc truttseb de nnda äemd,Wer Kffäere un Dalaztaceh un roh honc lrhaab.chcSä Däh njzae ihoeP mmarhe os adh rfrjöe llsa Kekn err Jösjejassr byme aekrFn em käerwjeS ke.ajkee eDi gnjo näneD euwhr neg zjtae,se atdt ide hno aveo sc.eshhü nneW ied nnad su rhev sbse nöffe retMe hchu wrre,o ruweh die iseltseuj un sus deenn oegjn mBöh hteam se da cegatSnh un die whreu ahd orh em rdJa btrhcjue rrf Bonne jrues ze e.crtke

Dei gnla hecekcSt elhasltct es dah schhscrä wiraeaps eezsmma nnmeor nrtahgQseuc eavo revvred un doh okennt ied jogn noeBn adh poper a.eaßw Blad jnaeu seu teamh se ttda tmto denne iareezsEr.r enWn dta eilVd rjjemmevaea nu ntehsieej rowr da ehrwu ied eearErzsir aroetp en rdEa cjechhtees nu ad ktneno scish ide gnjo rE,az auejn iew ied oneBn on oaev kren.a

enWn ied dnna eajwsßsue wre,or dha chos tdta uhs iwe eh .Hcäsh ieD ükLc htan die eEzar nu edi eonBn entt rmre em rdaJ osennrd rho dnedsa enn eirdeV ztse.eja nU annd omekm ermr neeVt susre sJas nu cnoh agenr ölmeemL nu ahtn tadt elsla teoktonrrel nu newn die reaEz annd eid hcjetiris sreJü ethat ad mhhtsacae edi tjot un mrer ahdn andesd rhda ajketo.r

tDta jveeel neädn uehBr evarv ajra etnt nu so mkteom dsaden h,vrü atd iscsh ädh neen dore ädh rgenea bnboe Lhru dlaa vrr annd opp eid tryösacrepEzephre rdr tophSpc podrp ze dnn.o Un esu orrw hcis tmot geimmn Vetret sKölh me ttLe nrägsewoh on errm htweo eckik ppo die Eazr att aemhha.csc erMr snet dhu erong mdme cuazedlohtnrScthgt dcferufreskhoj nu nest zajn hhsöc noh denen rzEa .eanjejg

eiD hrsEhükaecz eocsh tat shrsichitc jtot us un merr thoew eid ndna orh enns ohr,erpeb seBs olempoh hdä r,Buh dämm dtta Vdiel tujhre ghenre gismen esheershErzäricea ssure o.khm rerM hnat sos uhd srcsctihih terrefi un enst sthohc .beffel häD lsöKh, ähd ädh hBur varev tetn kta,kn ohfrt du iheca:fn Kst„öh du rho aEzr l“akue?

hDä urhB taht so udh va seingm kScthcö tjeajh nu ähh vere tdta ermr lffSmleeeäh sos emmz Deeulf achme söteh nu häh tdta oohc seso lEeedr hnsae h.ürw tatD rwor sos ervav ijeirwned elaj. shIc ändke deck, nnwe chük edi euhtP attd tmeeetpr wehür wtta errm rfrejö ateajm n,ah hda ätdzhte ereddje Dhca ed lissPleo erervr rhDü tn.ochs

f,enhuläZpa tane,nsnneoghB eerisseBnre dnu hRnfakelin üfr bEsern

In grKrhaerteebl nommek enneb erd Rchbteuo nud rde heicFt tnhic hrme os leeiv anedre romeaBnsut .vro zVnieerelt tbig es nhoc eEnhc,i erBink und lagetnn dre netarSß .ähmeAnourb äumtbbesO bgit se rzaw auch ,ingeie gfunaudr red atnelk itteuWrgn ngrineb ide ni rde eeRgl eknein erdo unr niegw tagrr.E

sDa oHlz dre eämBu anhbe edi shcMenne mi Otr reimm für dei eeidtsvnreechsn Zkweec ntzune nnnök.e ieD cBämeubuneh im ofDr icnrerehte iene leachttist rßöGe, dun wnen ied ltelägf w,endru neezreisti mit xtA ndu s,uäZgge bag es enei asMse hzl.oernnB uerßA edm lnhBnozer eelfiert ine Buam ahcu noch etÄs dun geRi.si eiD dunwer äftauuehgf nud dnna rettr.osi

eiD nelgeärn etsÄ mit mleinreek tGäes nreduw giufäh sla aekfnhlnRi ürf snbEer ut.getzn Der tseR tieden andn sla Zlüd.zlehon Wihternei abg se ecailvhf nhoc eesibge,siRn dei uas rrknBiierseen irgtgteef unw.rde In edn tllneSä ttaeh ine uBear mermi ehmeerr nvo neeids eBens orägtvri mu nde Kuhdgnu eenszhk,ueurrha ndu sedie sneBe hnsea anhc eeinm rhaJ inthc emhr utg sau, hcau wiel rikeen ise acnh reGcubah rsbaeu mhtce.a

Asu hlezochiEn rduwen eZfhapnluä grfie,ettg ad sie ma uefheadstrntae .erwna erD aWld ni edr egnbUgum nov brehrgeetrlaK dsbtnea achu dasmal tfas lilesußhihacsc asu bFcnntehi.mäeu bA ndu uz tnehniezebec edi tneeräl eetuL eeids euBmä huca lsa eßmrenbeuuä.P eDi neehnecalsgg Bmueä enudwr zum rSweegkä arthgcbe dnu in der ergstäaGte uz uzohaBl aetieeeirwttrr.evb

üFr edn Bua vno rneäDhc uwdern annd e,tnPetf ,rnrpaeS anthlteacD nud arthtercSlbe ingteöbt. seeDi zuPrrdoe nonknet iwr usn dnna hrefrü sla edrinK in edr egöatesrsrßG mi äSerwkeg Fnakren ensneha. ieD nugjen ieFchnt etzets mna hrse n,ge iadmt esi ashcr eine etncseepderhn Hheö rehrien.ec iBe reeni reGßö von vire bsi fnfü erMten rdweun dei mBäue hteeglics,tua dnu sau end ujnegn mnBeuä enwrdu angnSte gte,reifgt dei dnan ni edn Gänret sal ihlefRnnak üfr nhoenB gunVnewdre nnfead.

iDe Snanetg udewrn weaaspire häscgr imt enire gtunsarQee eonb etgz,ste und erhi nenntok scih eid ungjen hBoannzlnefenp cneieklw.tn rptneEcdensh udewr tim ned aflinehRnk rfü bEsenr e.nfervahr enWn dsa nzPtefleba geegbumran dnu neestigä ,awr edwnru die uesnBhectä urecthaf ni nde odBen ,cüetgrdk dnu ihre otnnkne icsh ide njgnue rbnEse euang eiw die noBehn hhcna.orken

nneW ide esrbnE schi nnad ovll ttckwnleie hen,tta hsa asd znGae uas ewi inee eHe.kc iDe hncseMne im rOt hbaen eirh henonB udn benErs hncit rnu mi ntuesraaHg osendrn cuah laußbeahr dse soDrfe fau end erlenFd .ghestä Und dnan kanem wri sau edr esßöstrergGa dnu huac nhco nerade feuenteedrb esonGsen nud nbhae sllae ir,ontolterkl und nenw eid eEnbrs inee perechntedsne Reeif a,htnte newudr sei vno usn chua br.roetpi

,lraK ssad dsa edn nuaerB chnti so ctreh egf,eli und os elget cshi rde niee eodr enreda shcon alm auf ied uLea,r um emd esdbhbreiltasnE nithEal uz egtene.ib Und os wra ihc imt iemnme nCusio lKaus alm reiwed Im„ iLt“t euw,gesnrt um uz ,pnerfü ob die ensbEr eibrtes iergenaßb aw.ner irW snid nadn untre edm hdatlarnhezSauct nuockhnehcrgihdre dnu sind itghrcvosi uz den snbEer nenggga.e

iDe nreEsb esnah ebserit rhse gtu su,a nud riw teonlwl adnn alm pbo.eriren öilhctPlz kma jdeoch rde ae,rBu emd sad elFd erghetö tirenh irense rbkesEeecnh ervhor. riW ebnah uns erhs snerehckroc nud idns hentes beiebg.lne inuCso ,usaKl erd edn Bnaure icnht k,neant erftga conh agnz niav: „tisB ud uahc mzu reuablEknsen “hire?

eDr widtarnL hat uns nand onv eimesn Fdle gch,ethuecs ndu er e,ifr dass wir lRfoelöftz sun uzm fTluee rensceh ellosnt udn er ahcu imt ennrsue ertnEl spnehcre drüw.e sDa hta nsu rbae adnn nihtc reetiw nsei.trreetis cIh nekde mahcmlna, wnen ide Kderni ads eteuh eatllnsne ndeü,wr saw riw so ebhrornevc n,heba wdreü edenj Tga ied zoilePi vor der rTü n.tsehe

Der sehstniriwO mI„ “tLit ntiecehebz ein ibdegüeerwn ecuthsfe eleänGd entrluhab erd ßgsrseteöraG in isrcehötl int.ughRc