1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24: Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“, Teil 24 : Vah wemm bess du dah?

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. In dieser Folge erzählt Ernst Gombert von der Frage nach der Herkunft. Dabei ging es nicht immer nur um den Familiennamen.

rrV eh aarp hecsäW hnna hisc nsorern he ienmg aled mreeeainkHltlaed jtet kjecokeen nu hod hnna shci err asubjAe vha sroihnüenhnscuknütseggnnnüdn ne iretlkA vah mimneg tteVer dmem shrvi„ecV od“lBetr e,oggnf ohw däh shcsi omtt nneed lbrrdiarkrejehe mauenHs secchftshätib h.ta sIch han edi hdu nes ahhcef loehnjhzta un tdat ewrro labd .htnshrsdsieogecr nWne ed eh asrblKecrhiehdr eßaewjop s,sbe dah oetmzt cdsih las Knek ohadr eje,nnwe atdt edi ükcL cdsih roh esdnad ohn mmed ushmnHa jetfroh ahn un tten mrrä ommn Fiejm.amahnle

Un hda etjdde hro en Delh tal rseuH eid mmree hnco totm ndeen Hsameun kaekbtn ntse un who mrr roh esu dhra .tsät

uS eshtje vamm äsheMwsces en jsJssjaöre un hdo ttshche hda rbbeo lekren kSic tadt tla mhnDo„es Hs“u un tet tcesieh uHs enslk err sasJ es tad alt ejHi-se„vMesö H“us. De Jsas tnkkic no nvnhjereio nretogh retMe ah edmm aeld cft„ieSsh “usH rechspä neskl faa un hdo säechht hda frerjö wenn de omm taVar ogrenhswä srw:or s„Psa mrer ha isS„hctef “kcE ,po tnte deta doh reogen utoA “e!irztej

pOp narege zPatlae me Drpo se dtat ntet nscg.ahe Isch neanw jo zjät mme söethecv oprD nu od ttchehs rbebo nagerre rtoScskeißhc atdt tla Lhscüe„ “.suH

eyB ednen semaHun tosem at eappo,ss teadt net jredu ,kssö rho rer eej eaFihc.mls ngieM Papp tneomh ehs dndsea rHntbae„re “sMtäte vaerv hro ndesad By„ee etäs“Mt, eid Mmam rrow oAstn„n “tec.eJrhs ähD ppaP va eming äVtteer mde oegjn ,llwsiA dmmä gGreg un va nreimg sinKu rädr iZat ehmont she s„egnMe A“lilw.s eDi aengr lneOke, die ottm enend ewscäeShrt va redr Mamm shttebaca rorwe hceäsh hda uHa„ üp,“Jp ädh tnanw dha pecherisd mot rngeis lsecihFam mo ,üsrbuKhle ähd eRcahs„ ,“rsntE ähd hta et suH rre ihdbrcFeeds jeotub un dhä naMn av egnrim tanT iTen däh eVsiv„chr a“,oJnn däh ess duh jnza eova nee cövhvetes poDr eh shi rlhleidcä Hus koce.jret

hDä ppPa tah hdmeoe veönf röhBr un een Ssthärw,ec ide cähsh riM.aa ieD ttha hdu ottm heemr Mnna mdä „eBcschkä rerW“ne me dhleerciäsl suH enog om Rehestrbriecs wnaten.j brOeb negerra Skescrtßhcio aht häd neen crBoh, hdä maHnren omt esgnri arFu rrde erejöB„r “ekaTlh öni otjeub nu dho nhad die hrr kKen rjßu kejo.ectr

ennE va nneed reöejng hrBrö, hdä lraK es h,du wei häd shisc totm rerd „L-azetmeihsErcb iOldai“ tabahtesc htat nngeo obne tAl hrsosSc eekr.otcj häD etgösnj hva ndene r,röBh ähd ndBrraeh sse jo rsauPt daoewr un worr emzm hlSsscu he üh.eDr eiwZ av ennd rrBöh tnes mesus shcreK nemäi nho mheHe on.nk enWn hsic rrme tatd ühkc sue ävjelvree oewrr he ndene Zgdie die ejiFmael sihcitrshc uejß.r

Bye soes chsZö hdcsru escheaidrbhKrlr emmko da aeddsn küLc die ermr fefoetjr han nu ide sso nett he su ojtt etkkan un roh:fet V„a mmwe ssbe ud ?a“hd vaA nu zoh ewror rmre tnte emmer fäschr un da mhaemr jsheat av mmwä errm ad r.wreo sIhc tahs dann: hc„sI be av etrenabHr„ te“.äMts Un ewnn die cLkü dhä ntte kaektn thas s:chi „no av osnAt„n Jch““ese!rt Da mkmeto hor dendsa rüfh atd edi kLüc chno ortefh: Un„ eiw ethcfirs rre hücs ?dha“

Eh apar Jorh iecepshdr wrerto nsegn veann iärksesc ohJr h,aclonm adtt ed tmot rzeeihv rJho nene jFiree ttej wreke ngis.j nU sue nah ichs ahd ybe drre iamrF Vennc„si ye“sLne sus Karbdriseehlhrc een rmeemSjrfioe eh praa heWcsä ma Kanal eh bhsamiiLc tmot krjtewe un adh jeovtt fdihracs remme ed Lhü.uetent shIc mkho ad nho mHehe tosclzh ienew etöKtl nu chis htta mrre alve,trave rvr tda ldJe jett gsinf ez dle.ej rvvAe dei maMm tmen du:h tD„ta dlJe tjes du r!rem“ wtat hics ttanjre egtuvrn.csh Duh aths es oc:nh uD„ bses vha merr nu attd Jlde ess hooc va !“emrr Un odh shutcgn hics dha tmto meinmg ödöble iJetshe un omtt ieälj Hk.u…än.n hsci twos ejzt inelcshd teddwa c:dtkübe hVa„ wemm sebs ud h“ad?

Die raFeg hacn red nkHufrte

rVo igwnnee eWhcno eahb chi ni mienen enlta bAaguesn eds Meshrocuan busehcJahr eiegni Snahce ngnceslheae dnu nbi daibe ni rde eAubgas ovn 9199 auf ienne elAktri nemsie sonuisC elBotdr aomhT teßneo,sg der ihcs tim med Pnähmoen edr tbeKhrrlegrerae Hsuaenamn eneesetutizgaarsnd ath. Biem clähNnheza rbeag ishc edi tltihacste ahAnzl vno ahunze .013

nnWe ud in rgebreahetKlr cwnehaauegfs it,sb mssttsue du hcdi sal Kndi itdma vutrtaer nmce,ah dsas hcid dei eetLu chua chsno mla hnac med nenagotenns nmHaaesun nud ctihn nur chan edm ieninaFlnmeam fggaret .anebh

ßmdeAeur gtib es hcon einen lTei ovn änterel esäHunr, die cahn eiw vro nretu mihre ileneweigj nnsmHeuaa nbtneak dsin udn acuh mimer cohn so eeithcnzbe wdnr.ee

So gteh nam omv eMwgsees in edi geeraßrsötsG, udn todr stteh uaf dre nkinel etSei sad eatl n„seDomh uH“s, und asd tsree usHa lkins ni erd grrseteGsaöß ist das tlae öe„s-sHjMieve sH.u“ eiD Geasßtgersrö igebt anhc ughfenär 010 trMene ma ntlea iscthSe„f “Hus acfsrh niksl b,a und eürrhf nrudwe irw imerm drnaa r,tnineer enwn rwi mit dme arFhrda utgsnreew aewnr, an der Sihse„cft kEc“ rebdonses pse,fuznauas mu ide oKlslioni mti eniem otuA zu enmerie.dv

An nedeanr leetnlS im Ort ist se äh.ichln oS hwnoe ihc jtezt im dbroefOr, und uaf rde bereülgeegnedeinng inßtreeesSat eefidtbn ishc sad etal scühL„e .“Hus

Bei edn esonantngne ameanHuns uesmts amn osnhc seberdnso psaas,eunf mu tcnsih zu svcereln,hew cahu neaibhrln dre gneneie imaeFli. einM aVter awr neistseier asl nebrrHaet„ teätsM“ tannkb,e edrwu erab ahuc ohscn mla asl ee„yB “ttäeMs hznbet,eeci emien rttuMe aenntn mna tAns„no cteJs“h.er

Dre atreV eiemrn dbeien ossniuC sAoli udn reGrog udn rde Keinus aZti awr lsa „gMseen Alil“sw .naekntb eDi andenre Olk,en dei mti den neswhrcetS minere etMtru revteierhat waen,r rewan nbeknat als auH„ pJ“üp erd peräts tim renies lFiiema mi enlsnrboKü tow,ehn dann she„caR ,t“sErn dre neis suaH ni dre ederdachbF ah,tte dun red Mnna von irneme Tneat a,iTn shrve„ciV oJn,an“ der nnad gzan bneo mi ferOodbr ins ciheeletrl sHau egeognz .ist

nMei aertV war uz Hsaeu mit üffn rdBeünr udn ienre ehw,etsrSc ide Maira .ßeih eSi dun hri nMan e„Bhkäscc er“reWn abenh srptäe im eillecrehtn Hsua ntnue fau edm Meeeswsg og.wthne Afu rde eaendnr Ssirßanteeet anbhe dre ruedBr Hrnnmae und senie rauF öre„eBrj Takl“he nei esuen uaHs eetrhicrt udn otrd erhi edirKn groß eoze.gng

eDr erjgenü euBrrd alrK tis cnah erd iertHa itm aetmsibELrehc„- “Odiial unten afu dei tAel trßSae ngegoze. Der ügsjetn eBdrur enraBh,dr rde eicGilehtsr renwdoeg sit, otnewh muz chulSss ni .enDrü Zewi der ürBdre sind inhtc rmeh uas mde Kreeig ückzru hacn saeuH gtreekh. eWnn cih irm sad hutee os ercht b,rgleüee arnwe eid menaiiFl uz erladagim Ziet tehrc rgß.o

ieB renuesn efSentigzür cdurh rrKthergeebal enbegtnege uns cuha hscon lma etu,Le eid uns thnci ndeteigiu odzrnuen noennt.k Und so urewd man anch enrise nteurkfH tfgga.er Mlnhamac wanre iwr ctnih run varltou nud ahebn wnetotg.atre cIh seatg adnn, ssda eimn rVaet edr rtraHb„nee eäs“tMt w.reä ndU ennw ied Leetu imtda shcnti anagenfn ,ktonnne ndna ngereztä ich hacu hnco ide Mtetur ns„Aont rc.“heesJt nUd nwne sad nohc cinht etheci,r deruw hics ucha nhco anch mde meieanaFnmlin nd.geturki

earJh äe,stpr dneE der 06,9e1r raw se lihc,üb mi Srmemo itm 14 nehJar neier airebtnrieFe unhhzcee.gna maslaD eahb ihc bei der irmaF ceVninz eyLnse asu rhgreaberetlK ni den omnfieSeemrr ien raap Wnehco afu erd lunlaaebtslaeK ni frosdrmemaL iem,egritebatt dun am eagitFr gba se andn iemrm eid nüeohtLt. leorVl ltSoz ibn ich annd ncha sHuae ek,memgno dun ihc tateh mri rleb,tgeü nov mde leGd wsa scicSekh fafausenh.ncz

Aerb uetrtM saegt rn,u dass cih hri asd Gedl ottmelkp ahdnnsiueäg lose,l saw ich nun ahruübept nitch b.frigfe Sie zänetrge annd c:hno u„D bits nov mir, ndu sad ldGe sit hauc onv “!imr dUn so ansdt hci nedn da tmi mzrevtudte Gthcsei nud eneerl  nnäH…de rebA imr dweur nnu ldheinc edr nSin lar,k aws se etuedtb:e haV„ mewm bess ud ?da“h