1. Lokales
  2. Eifel

„Jäng jätt opp Platt“: Tottele on Tuttele

Kostenpflichtiger Inhalt: „Jäng jätt opp Platt“ : Tottele on Tuttele

„Jäng jätt op Platt“ – unter diesem Titel möchten wir in loser Reihenfolge die Eifeler Mundart pflegen. Diesmal geht es um Tottele, also Hagebutten, und Tuttele, einem Wort, das sich vergleichsweise schlecht übersetzen lässt.

Emm etsörH tsti ,mr´r nwän r´mr övevr Fwdhcläsä esraepez ,eejt he on do ta ösn enen rhcuu,St äd kc,dee rédeu mSô t.ah taDt sdne e,etotlT di me hVjrrôö iw sReéu .öeldb Dtee mr´r tadt ecsVelh nva dennä teteTol fdidp,eela ad ntkon do enne Hoof Mltleremii ßeuréj ejröNss uuer,s id enkle ôreH hna.t Di tpdldeie rrme s,al mrre lenke goeJn re,owr uures no dotte id srsöjNe äennd knele Mäscherd nmgeeöhr alHs en r´d ökcR uetjäs.r

On äwje eid rNsjeös eHôr etho,t vlbdieve rer uckH agnhe on ettod elvl jheö.sc Dtta rwro ichhcisrt srevcelhlöopJ. On dann edns hcoo ornr lvel üeVjl em rknötWe nerhgö nände ottlTee hra.e eTttoel aknn r´rm veörv oohc rc,behu mö alaMmerd ez ahea.mc oDrröv msos rm´r id te hticeés mam,sele dnna smso rr´m es eedle no id ssNrejö omtt mneen elföfechL sdeueul.ierpd On ndna aknn mrr´ di tToeetl zo lMedraam ô.heck

Mr´r kann choo eeT van otlTtee haam.ec oD cruhtb rm´r ttda htteseoTceeV-ll mrr´ ez rüjed no me tökWner omtt ehße sseaWr kretäc los.se ttelTeu ensd veröv un äjtt zjan ghacstr.eesn E Mhosenc öjtt te e euddphä.etetlTc eettTul dsen Vukü,acrl id mmo aeeLv tne use scihrtich arapt ,ekomm id ermöm stAng oh,ett id jcösh weorr övrr sMü no pSneö,n dnnäe mömre jätt eijw dto. jiBe mmdä orWda uttelT smso chi eörmm na natT Jhnhcoane enädk rre amsa.mljoB

Di ngij rron e,cherK njgi öevvr do in ezr ununmmKio, jäew se mröem ,emtn es hätt vlle on jrßueé öntSg j.oend nO ad mtot etmzSehc ,neHi dä ta shvörc e tAuo ,ttoh es no iaMra lWad earrv, mö od ze ehtcbii. On nnad tle se sihc od äkrdti ed ejdjwiee ijHseot öjn,n ändn öbss ommz namaheodjrSnoc re m,sVöröhs toht dtta ngc,Mihs wtta tne tbaaesd r,orw ta rwre eenn ofHo dSnöeg d.ennjo

nO wnän rmr´ erjrvö tla rwéu no etn mi esu rhcsihict ewör,k ad staa ´rr:m Hä ötkt tne im rnvaü omt eköwe,r hä tttluet ermr rron jtät eöm.mr nO wnnä ömmse ömrem ma eemJmra no ma natzeKu ,rrow da knnto r´rm oohc ta sön ärngst reewá no nasa: S„etll cdih ten use !naa ösBs net ues !hut“tceilt

attegnbeHu und t“Tt„ulee

Im ersHtb esith n,am wnne anm rübe geFeewld ranzespei h,tge ehri udn ad nneei utcS,hra erd kdi,ec reto cüFrteh rgät.t saD ndis Ht,enbtaegu eid mi üinrlghF iwe onseR ünhleb und bshedla chua uz edn hgnowcneeeRssä eögr.enh ftefÖn nma iseed btntHe,guae emmnko todr ieen Mgene mßtimreeleigorl necNühss uzm hicrVeons, edi knieel areHa imt heWridknea en.hba

slA kielen ngunJe nolteh rwi ide üehssnNc uahres udn vcnsu,tereh edeis dne eneknli dnchäeM inenht ma Hlsa ni nde kecnRü uz neurst.e eDi ühssNcne neibelb tmi ehnri naHear nud eendr kWhdeeanri an erd taHu gehnän dnu tjecnuk nadn sehr ks.tar aDs rwa conhs ghistecir .vkuclpruJe glöeV dnis im Wenirt cahu etnhri den bagHttueen lsa emiriichnveta ahuNgrn erh. ugtHbaeten nkan nma baer huca rnb,cehau um dmeaaelMr zu cheamn.

auDz ussm man sei zurste mialen ml.sanme annD smus nam sei nieetl dun ied ecüNnhss mit enemi nkeinel efLlöf azeusa.trknerh asD uhsFhtrlfiecc hbrcuta amn unr zu onechk , etwsa kZercu iuehzngneb edro ucah nch,it ndna tha man enie eiicavhremnit lra.eemadM Tee aknn hauc onv etuenHtbag tlseeelthrg rwndee. azuD susm nma asd sruefhicctFlh der cüeFrht ntoecknr dun mi Wiernt in eemißh seWars inheez ls.aesn

Ttuntl“„e dins ewats ngaz reasd.en nI naohMusc gbit se nenei ieS,tg dre uäe„cehdetd“tlpT thßi.e lTtetue sa(d oWrt nnka nma unr hhstcecl kietrd rznebsütee) dins rne,Fau fugihä av,einehturetr eid imt hierm ebneL nchti so rcgitih ruczmmnokh,eet die memir tAnsg ehan,b ied nbga ndsi orv neäsMu udn ne,pnniS nened mremi irewdogn wtsea weh utt, eid mermi reamnjm dnu nlaegk su.w

Bie mde rWot “luttTe„ ssum ich mriem an ide Tatne honnaaJ usa edr elsgBmsua en.kend iDe ggni rawz urz iKe,crh ßeil cihs bera ein ide uimmnnoKo hece,inr lwei esi mrime au,bgtle eis ttheä ilesov n,gieügdts dass sei ticnh uzr unKnmiomo geneh üdeft.r ndU nand tmuess irh eNfef iihrecnH ctimh,zS erd cnosh frhü ine outA aht,te itm rih hnac araMi Wlda ha,fern idmat eis odrt ihre d„en“Sün ctiheebn n.ntoek

Stfroo cnha erd cietheB ließ ise ichs enei hgweteei teosiH niecher, nedn sbi zur üFerhssem ma motngoaerSgnn nkonet esi hitnc ,awretn eiwl eis reeiwd einen fHauen üSdenn eagbgenn ttea.h ennW nma rfhrüe leträ durwe ndu nithc merh so rigihtc etanribe n,kneot dann aetgs n:am Er (edro sei) mkotm cnith erhm navro tmi edr i,treAb er „ett“uttl urn hnco estaw uemh.r dnU nenw denajm ddeuarn ma armJnem dnu ma nWmerim ,rwa ad noketnn eid ghrnAöieeng cauh mla sntger erwdne und gns:ae tellS„ ichd hctni os a!n eiS ihtnc os !disknich“